ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
Hiện nay, chúng ta đang phải đối mặt với hàng loạt các vấn đề môi trường trên phạm vi toàn cầu, bao gồm: sự biến đổi khí hậu, suy thoái đa dạng sinh học, suy thoái tài nguyên nước ngọt, suy thoái tầng ôzôn, suy thoái đất và hoang mạc hóa, ô nhiễm các chất hữu cơ độc hại, túi nilon rác thải nhựa khó phân hủy…Những vấn đề này có mối tương tác lẫn nhau và đều ảnh hưởng trực tiếp tới cuộc sống, sức khỏe con người cũng như sự phát triển của xã hội. Trong đó, dù ở mức độ quốc gia hay toàn cầu thì biến đổi khí hậu luôn được xem là vấn đề môi trường nóng bỏng nhất và hơn thế nữa còn được coi là một vấn đề quan trọng tác động tới tiến trình phát triển bền vững hiện nay trên toàn thế giới.
Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm, trên thế giới có khoảng 7 triệu người tử vong do các bệnh liên quan tới ô nhiễm không khí như các bệnh về tim, phổi và đột quỵ. Hàng ngày, có khoảng 93% trẻ em trên thế giới dưới 15 tuổi (tương đương với 1,8 tỷ em) phải hít thở bầu không khí ô nhiễm khiến cho sức khỏe và sự phát triển của các em bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Những năm gần đây Hà Nội đứng trong danh sách những Thủ đô ô nhiễm nhất Đông Nam Á, không khí tại Hà Nội đã vượt quy chuẩn, lượng bụi cao gấp 2 lần so với mức cho phép ảnh hưởng rất nhiều đến sức khỏe con người đặc biệt trẻ nhỏ. Không những thế thiên tai, dịch bệnh cũng ảnh hưởng rất lớn đến trẻ em, năm 2020 ở miền Trung của Việt Nam đã gánh chịu những cơn bão, lũ lịch sử: “Bão liên tiếp bão, lũ chồng lũ” khiến nhiều gia đình mất người thân, mất tài sản, nhiều trẻ em thiệt mạng.
Để hình thành ý thức bảo vệ môi trường cho con người ngay từ cấp học Mầm non rất quan tâm đến lĩnh vực này, Vụ Giáo dục Mầm non đã có công văn hướng dẫn thực hiện chỉ thị 02/2005/BGD&ĐT về việc: “Tăng cường công tác giáo dục bảo vệ môi trường trong trường mầm non giai đoạn “2005 -2010” các cơ sở giáo dục Mầm non tham gia vào công tác giáo dục bảo vệ môi trường.
Trên thực tế ta đã biết trẻ nhỏ là đối tượng sức đề kháng rất yếu dễ bị tác động bởi yếu tố môi trường, đặc biệt do ô nhiễm môi trường, ô nhiễm không khí, biến đổi khí hậu, hiệu ứng nhà kính, thực phẩm bị nhiễm hóa chất ảnh hưởng rất lớn đến trẻ nhỏ, trẻ dễ mắc bệnh mãn tính ho, hen suyễn, viêm phổi, tiêu hóa, tim mạch dẫn đến tử vong.
Vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ ở trường tôi đã được chú trọng song kết quả chưa cao. Cha mẹ học sinh còn xem nhẹ việc giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ vì thế sự phối hợp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ còn khó khăn. Một số cháu ở lớp tôi ý thức bảo vệ môi trường của trẻ còn yếu, chưa có tính tự giác, trẻ chỉ làm việc khi cô giáo yêu cầu, bởi vậy tôi rất lo lắng về ý thức bảo vệ môi trường của trẻ.
Xuất phát những lý do trên, tôi đã lựa chọn đề tài: “Một số biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non” để nghiên cứu và thực hiện
2. Mục đích nghiên cứu.
- Nhằm tìm ra một số biện pháp hay, sáng tạo giúp trẻ (4-5 tuổi) nâng cao ý thức bảo vệ môi trường xanh, sạch, đẹp.
- Hình thành cho trẻ có thái độ thân thiện với môi trường biết được hành vi nên làm và không nên làm để bảo vệ môi trường.
- Giúp trẻ tự tin, hình thành kỹ năng lao động làm việc theo nhóm, trẻ thích tham gia quá trình trồng và chăm sóc bảo vệ cây, cùng cô giáo và bố mẹ.
- Hình thành cho trẻ có thói quen, tự phục vụ biết giữ gìn vệ sinh thân thể, biết lau dọn, sắp xếp đồ dùng đồ chơi gọn gàng
- Giúp phụ huynh có thái độ thân thiện cởi mở khi trao đổi với cô giáo kinh nghiệm giáo dục con trẻ ý thức bảo vệ môi trường
3. Đối tượng nghiên cứu.
Nghiên cứu một số biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi tại trường mầm non Yên Xá
4. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện đề tài này tôi đã sử dụng các phương pháp sau:
- Phương pháp điều tra.
- Phương pháp quan sát sư phạm.
- Phương pháp thực hành, trải nghiệm.
- Phương pháp khảo sát thực trạng học sinh
- Phương pháp phân tích, tổng hợp
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lý luận:
Như chúng ta đã biết: “Sự sống của con người trên trái đất này có tốt hay không thì chính môi trường là yếu tố quan trọng, quyết định đến điều đó. Môi trường bao gồm môi trường tự nhiên, môi trường xã hội nó được tạo lập xung quanh con người, chi phối và quyết định chất lượng cuộc sống. Duy trì được chất lượng môi trường sẽ cân bằng giữa môi trường và sự phát triển
Môi trường sống của con người ngày nay đang bị ô nhiễm ngày một trầm trọng, nguyên nhân chủ yếu là ý thức và tác động của con người, mà con người trực tiếp phải gánh chịu hậu quả. Đời sống của con người có nhiều sự thay đổi, họ ý thức về tác hại do môi trường gây ra. Chính vì vậy công cuộc bảo vệ môi trường là toàn xã hội quan tâm, từng cá nhân có ý thức, cả cộng đồng cùng chung tay.
Tiếp tục thực hiện có hiệu quả về công tác bảo vệ môi trường trong nhà trường, các cấp học. Riêng cấp học mầm non trong những năm gần đây tiếp tục thực hiện chủ đề: “Xây dựng trường lớp Mầm non hạnh phúc. Xây dựng trường, lớp xanh- sạch- đẹp, an toàn. Xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm. Nói không với rác thải nhựa”. Việc giáo dục trẻ có những hiểu biết về môi trường, có ý thức thói quen và hành động bảo vệ môi trường cần được quan tâm ngay từ lứa tuổi mầm non. Lứa tuổi này trẻ rất thích tiếp xúc với thiên nhiên và cuộc sống xung quanh, dễ hấp thụ và hình thành những nề nếp thói quen, những giá trị tốt đẹp. Giáo dục bảo vệ môi trường đối với trẻ mầm non có ý nghĩa vô cùng quan trọng nó góp phần hình thành nhân cách trẻ, phát triển tốt các mặt đức, trí, thể, mỹ, thiện cho trẻ.
2. Cơ sở thực tiễn.
Năm học 2022 - 2023, tôi được nhà trường phân công dạy lớp B1 mẫu giáo nhỡ (4-5) tuổi. Tôi nhận thấy những điều kiện thuận lợi và khó khăn ở lớp tôi như sau:
2.1. Thuận lợi
- Tôi thường xuyên được tham gia tập huấn các chuyên đề do Phòng giáo dục tổ chức và dự giờ chị em đồng nghiệp. Luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Ban giám hiệu nhà trường để tôi hoàn thành tốt nhiệm vụ.
- Tôi rất hạnh phúc được làm việc trong một tập thể sư phạm luôn đoàn kết yêu thương, giúp đỡ về chuyên môn nghiệp vụ để cùng tiến bộ.
- Bản thân tôi luôn có tinh thần học hỏi, nhiệt tình trong giảng dạy, yêu nghề mến trẻ, luôn tìm tòi, mong muốn đổi mới, hình thức đổi mới vào các hoạt động giáo dục nhằm thu hút trẻ tham gia tích cực vào các hoạt động.
- Khuôn viên nhà trường rộng rãi, thoáng mát, có vườn rau, bồn hoa, cây cảnh giúp trẻ có không gian chơi và hoạt động .
- Lớp học có tivi, máy tính kết nối internet giúp giáo viên cập nhật và ứng dụng công nghệ thông tin vào bài dạy.
- Được phụ huynh ủng hộ nhiệt tình trong mọi phong trào học tập của cô và trò.
- Tỷ lệ chuyên cần của lớp cao: 92%
2.2. Khó khăn.
- Trẻ trai trong lớp còn đông và hiếu động, khả năng phát triển nhận thức của trẻ chưa đồng đều, một số cháu còn nhút nhát chưa tự tin khi tham gia các hoạt động.
- Một số phụ huynh còn chưa ý thức được tầm quan trọng của việc giáo dục trẻ bảo vệ môi trường.
- Một số trang thiết bị phục vụ cho trẻ tham gia thực tế còn hạn chế: Bình xịt tưới cây, thùng rác phân loại.
- Kỹ năng tự phục vụ, lao động tập thể, sắp xếp đồ dùng, đồ chơi của trẻ còn chưa đạt yêu cầu so với độ tuổi
*Về phía giáo viên
- Giáo viên có lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường thông qua các hoạt động học nhưng hiệu quả chưa cao
- Tổ chức cho trẻ lao động, trải nghiệm các hoạt động bảo vệ môi trường trong quá trình thực hiện chương trình còn hạn chế
*Khảo sát điều tra ban đầu: Tổng số trẻ được khảo sát: 46 trẻ
Bảng khảo sát đầu năm về thói quen, ý thức bảo vệ môi trường của trẻ
Bảng 1. Khảo sát đầu năm
|
STT
|
Nội dung khảo sát
|
Đầu năm
|
|
Đạt
|
Chưa đạt
|
|
Số trẻ
|
Tỷ lệ
|
Số trẻ
|
Tỷ lệ
|
|
1
|
Biết cất dọn đồ dùng, đồ chơi đúng nơi quy định
|
12
|
26.0%
|
34
|
74%
|
|
2
|
Biết giữ gìn vệ sinh trường, lớp
|
15
|
32.6%
|
31
|
67,3%
|
|
3
|
Biết chăm sóc và bảo vệ cây xanh
|
13
|
28.2%
|
33
|
71.8%
|
|
4
|
Tự giác gom rác vào thùng để phân loại
|
11
|
23.9%
|
35
|
76.1%
|
|
5
|
Biết tiết kiệm điện, nước khi sử dụng
|
12
|
26.0%
|
34
|
74%
|
|
6
|
Phân biệt được những hành động đúng, sai với môi trường
|
14
|
30.4%
|
32
|
69.6%
|
Dựa vào những kết quả khảo sát trên tôi đã tôi đưa ra một số biện pháp sau đây để nâng cao hiệu quả giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ
3. Các biện pháp thực hiện.
3.1. Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch cụ thể
- Đầu năm học tôi xây dựng kế hoạch cụ thể cho từng tháng
|
Tháng
|
Nội dung
|
|
9
|
- Giáo viên trang trí lớp khoa học, thoáng mát, an toàn.
- Điều tra thực trạng.
- Lập kế hoạch vệ sinh trong và ngoài lớp học theo tháng, tuần, ngày cho trẻ thực hiện
|
STT
|
HÀNG NGÀY
|
HÀNG TUẦN
|
THÁNG
|
|
1
|
Phơi Khăn
|
|
|
|
2
|
Úp cốc
|
|
|
|
3
|
Sắp xếp đồ dùng, đồ chơi
|
|
|
|
4
|
Tưới cây
|
Tỉa lá vàng
|
|
|
5
|
|
Lau dọn giá đồ chơi
|
|
|
6
|
|
Lao động tập thể vệ sinh ngoài lớp học
|
|
|
7
|
|
|
Chăm sóc vườn cây của trường
|
- Họp phụ huynh để tuyên truyền kết hợp giữa gia đình và nhà trường trong công tác giáo dục trẻ bảo vệ môi trường (Phát tài liệu kế hoạch thực hiện)
|
|
10
|
- Vận động phụ huynh “Nói không với rác thải nhựa”, khuyên góp ủng hộ cây xanh, nguyên vật liệu phế thải để cô trò tái sử dụng làm đồ dùng, đồ chơi
- Thực hành trồng cây xanh để trẻ chăm sóc cây ở góc thiên nhiên
|
|
11
|
- Rèn kỹ năng: lấy, cất đồ chơi gọn gàng, ngăn nắp trong các giờ học và vui chơi
|
|
12
|
- Khuyến khích trẻ sưu tầm tranh, ảnh lao động chăm sóc có ích trong công tác bảo vệ môi trường và thiên nhiên
|
|
1
|
-Tổ chức cho trẻ hoạt động trải nghiệm nhặt lá, chăm sóc vườn rau của nhà trường, tăng cường lao động tập thể
|
|
2
|
- Cùng phụ huynh học sinh tham gia phong trào: “Tết trồng cây”
|
|
3
|
- Tổ chức thi đua phân loại rác giữa các thành viên trong lớp
|
|
4
|
- Tổ chức thi đua tìm và nói lên suy nghĩ của mình về những hình ảnh đúng- sai trong việc bảo vệ môi trường
|
|
5
|
- Tổ chức thi vẽ tranh về chủ đề: “Bảo vệ môi trường”
|
3.2. Biện pháp 2: Cô giáo gương mẫu chuẩn mực
- Sự gương mẫu chuẩnn mực của cô giáo có sức ảnh hưởng rất lớn đối với trẻ nhỏ vì trẻ nhỏ thường bắt chước người lớn. Trẻ dễ bắt chước hành vi đúng nhưng ngược lại trẻ cũng dễ bắt chước hành vi sai vì thế khi trẻ ở lớp cô giáo cần thực sự là tấm gương sáng cho trẻ noi theo.
+ Tôi đối xử công bằng với các cháu trong lớp, có thái độ văn minh trong giao tiếp nói lời lịch sự với phụ huynh, đồng nghiệp với trẻ để các cháu noi theo
+ Tôi thường xuyên lau dọn vệ sinh lớp học, đồ dùng, đồ chơi sắp gọn gàng, khoa học và đặc biệt là luôn vứt rác đúng thùng để phân loại
+ Cô giáo tiết kiệm điện, nước mọi lúc, mọi nơi, tắt điện, quạt khi rời khỏi lớp, kiểm tra van nước sau khi trẻ rửa tay và trước khi ra về
+ Cô trồng và chăm sóc cây xanh, giữ gìn và bảo vệ cây xanh nơi vườn trường và nơi công cộng, không dẫm lên cây xanh, không bẻ cành ngắt lá.
+ Mỗi giáo viên phải nêu gương trước trẻ, hạn chế dùng đồ nhựa một lần, sử dụng đồ dùng, túi đựng thân thiện môi trường”.
3.3. Biện pháp 3: Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ thông qua giờ học
Giờ hoạt động chung trẻ được tham gia nhiều vào các hoạt động khác nhau: làm quen tác phẩm văn học, khám phá, âm nhạc, tạo hình ... mỗi hoạt động đều có những đặc trưng riêng và có ưu thế khác nhau: trẻ quan sát, đàm thoại, thực hành trải nghiệm, thí nghiệm, chơi các trò chơi.... để trẻ nhận ra được những việc làm tốt- không tốt, kích thích trẻ suy nghĩ, có thái độ phù hợp trong việc bảo vệ môi trường
+ Thông qua hoạt động làm quen các tác phẩm văn học
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português